Jezus ontmoeten in het evangelie van Lukas (4)

Een ontdekkingsreis in twaalf dagen

Lukas 4:14-6:49

Nu gaat het echt beginnen! Na de geboorteverhalen in hoofdstukken 1-2 en de voorbereidingen in 3-4 komt Jezus in actie. In de video heb ik verteld hoe je naar de verhalen in de evangeliën moet kijken als korte getuigenverslagen die werden doorverteld en zijn opgeschreven. In dit document wil ik wijzen op hoe Lukas die verschillende verhalen heeft samengevoegd tot zijn verhaal met de boodschap van Jezus die hij wil overbrengen aan Theofilus en iedereen die zijn werk leest. Zoals al eerder aangegeven volg ik de indeling die Joel B. Green aanreikt.

4:14-44. Dit gedeelte vormt een eenheid door het kader dat 4:14-15 en 4:42-44 vormen. Dit kader schetst het beeld dat Jezus zijn boodschap verkondigde in de synagogen in Galilea en ook andere steden buiten Galilea bezocht. Echter, alle verhalen die Lukas vertelt spelen zich af in Galilea, plus korte uitstapjes naar andere gebieden. Pas in 9:51 begint een nieuw gedeelte als Jezus op weg gaat naar Jeruzalem. Kijk ook eens naar de woorden van Petrus in Handelingen 10:37-38.

Binnen dit kader van 4:14-15 en 4:42-44 (in de exegese wordt dit een inclusio genoemd) plaatst Lukas het verhalen van Jezus in de synagoges van Nazaret (4:16-30) en Kafarnaüm (4:31-37), gevolgd door de genezing van de schoonmoeder van Simon (4:38-39) en van vele anderen (4:40-41). Uit hoe Lukas het vertelt blijkt dat hij voorbeelden heeft gekozen van wat er gebeurde als Jezus in de steden was (zie de inleidende verzen in 4:16 en 4:31).

Dat Lukas het verhaal van wat er in Nazaret gebeurde als eerste vertelt heeft een duidelijke reden. Met het citaat uit Jesaja 61:1-2 (wederom Jesaja!), aangevuld met woorden uit Jesaja 58:6, geeft Jezus heel duidelijk weer wat zijn missie is. De redder die de engel aan de herders aankondigde (2:11), en waarvan Simeon profeteerde (2:30) zal op deze wijze bevrijding brengen. En wat dit concreet betekent wordt duidelijk in het daaropvolgende verhaal van wat er in Kafarnaüm gebeurde (4:31-41). De kritische houding van de mensen in Nazaret doen ons ook denken de woorden van Simeon in 2:34-35. Let ook eens op de tegenstelling tussen de mensen in Nazaret die Jezus als zoon van Jozef zien (4:22) en de erkenning van de demonen dat Jezus de zoon van God is (4:41).

5:1-6:11. Dit gedeelte kunnen we zien als een opeenvolging van vijf verschillende episodes die laten zien hoe Jezus de woorden van Jesaja in 4:18-19 vervult en hoe de mensen daarop reageren.

  • 5:1-11. Simon, Jakobus en Johannes zijn diep onder de indruk en laten alles achter om Jezus te volgen.
  • 5:12-16. De man die van huidvraat genezen wordt krijgt opdracht het niet verder te vertellen, maar toch verspreidt het nieuws zich verder met als gevolg dat grote mensenmassa’s naar Jezus toe komen.
  • 5:17-26. Als een verlamde niet alleen genezen wordt maar ook vergeving van zonden ontvangt stonden de mensen versteld, maar de schriftgeleerden en farizeeën hebben hun bedenkingen.
  • 5:27-39. Na de ontmoeting met Levi komen veel tollenaren naar Jezus. En als de schriftgeleerden en farizeeën zich hierover ergeren legt Jezus verder uit wat zijn bediening is. Jezus heeft een andere opvatting over tafelgemeenschap dan de farizeeën, en dit verduidelijkt hij verder met zijn woorden in 5:36-39. Jezus’ handelen betekent een nieuwe manier van omgaan met mensen.
  • 6:1-11. In deze twee voorvallen over het houden van de sabbat blijkt wederom hoe anders Jezus denkt dan de farizeeën en schriftgeleerden. Het eindigt in 6:11 met een behoorlijke dreiging. De tegenstanders van Jezus zijn zich aan het groeperen.

6:12-49. In dit gedeelte ligt de aandacht op de navolgers van Jezus. Het begint met de aanstelling van de twaalf (6:12-16). Dat er nog veel meer volgelingen waren blijkt uit het feit dat Levi in dit rijtje niet genoemd wordt. Zie ook 8:1-3.

In 6:17-49 volgt dan een lange onderwijsrede van Jezus aan zijn discipelen. Jezus reikt hier een heel andere kijk op de wereld aan en een alternatieve wijze van handelen. In zekere zin is het de wereld op z’n kop. Dit zijn woorden die wij heel aandachtig en vele malen moeten lezen en overdenken. Zo hoort het te zijn onder de volgelingen van Jezus!

Een gedachte over “Jezus ontmoeten in het evangelie van Lukas (4)

  1. Jezus maakt groot verschil in het leven van vele mensen in de zeer wijde omtrek van Nazareth, het stadje waar Hij opgroeide. Een verschil ter linker- en ter rechterzijde: sommigen volgen Jezus verwachtingsvol en gehoorzaam, anderen zetten zich tegen Hem af en willen zelf blijven regeren.
    Toen ik alle gelezen ‘clipjes’ enigszins aan elkaar probeerde de rijgen, om zo doende een ‘groot verhaal’ proberen te ontdekken, gingen mijn gedachten richting de tweedeling: geloof en ongeloof, overgave en verzet, erkenning en weerstand, Simon, Levi e.a. tegenover Farizeese en andere Schriftgeleerden.
    Wat mij ten tweede opviel was de door Lucas expliciet verwoorde drievoudige kenschetsing van Jezus: bidder in het verborgene, gezaghebbend onderwijzer, krachtige genezer. Mogelijk is hier verbandsgewijs meer over te zeggen, maar dat vereist nadere studie – in ieder geval voor mij.
    Wel denk ik dat Lucas door alle incidentele gebeurtenissen heen ook wil verwijzen naar het komende koninkrijk van God, waar – anders dan nu nog in deze wereld – geen plaats meer is voor oordelen, veroordelen, armoede, gevangenschap, ziekte, belerend gedrag, maar wel voor alle hieraan tegengestelde ‘karakteristieken’.
    Dat men Jezus tracht te doden en dat menselijk gesproken ook makkelijk lijkt te lukken, maar Hij toch “midden tussen hen door vertrok” (4: 29-30) is denk ik een voorafschaduwing van de macht die Jezus uiteindelijk zelfs over de dood zal gaan tonen.

    Voor mij komt de vraag op: wil ik genoeg geloof hebben, steeds weer opnieuw, te midden van een wereld (de grote en mijn kleine) vol van scepsis, vermeende rationaliteit in het ontkennen van God, narcisme, geloof in eigen competenties om het leven te sturen, machtstreven én te midden van ziekte, pijn, verdriet om in Jezus te geloven als de Opgestane die leeft, mij kracht geeft, mij troost, mij wegen wijst en perspectief geeft op het eeuwige, volmaakte koninkrijk dat komt. Ook als Hij van tijd tot tijd zo ver weg lijkt, zo onbegrijpelijk, zo verborgen…

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s